Z dziejów opery w Gdańsku i historii Opery Bałtyckiej

1646, 15 lutego – pierwszy spektakl operowy w Gdańsku. Z okazji przyjazdu królowej Ludwiki Marii, siłami artystów na co dzień działającym w teatrze na Zamku Królewskim w Warszawie, przedstawiono operę Le nozze d’Amore i di Psiche Marca Scacchiego. Dzieło wystawiono w rozbudowanej do trzech tysięcy miejsc Szkole Szermierczej.
Z tej samej okazji Michał Brunnerio skomponował operę Marte e Amore.

1695, listopad – trupa wdowy Veltenowej wykonała operę Walentego Medera Neron – pierwszą operę napisaną w Gdańsku.

1753 – impresario K. Ackermann uzyskał koncesję na prowadzenie teatru. Początek regularnego wystawiania oper i pantomim baletowych.

1774 - otwarcie nowego budynku teatralnego, który zastąpił salę Szkoły Szermierczej.

1789 – 7 lat po wiedeńskiej prapremierze gdańszczanie po raz pierwszy mogli zobaczyć Uprowadzenie z seraju Mozarta (kolejne premiery mozartowskie: Czarodziejski flet –1794, Don Giovanni - 1796, Wesele Figara – 1798, Łaskawość Tytusa – 1807)

1801, 3 sierpnia – otwarcie nowego teatru na Targu Węglowym, ze względu na charakterystyczną kopułę nazywanego "młynkiem".

1804 – występy baletu z Warszawy (balet gdański zawiesił działalność w 1788)

1809 – inauguracja działalności Instytutu Teatralno-Wokalnego

1811 – występy trupy Wojciecha Bogusławskiego, która zaprezentował m.in. Cud mniemany

1822 – kilka miesięcy po berlińskiej prapremierze, gdańska premiera Wolnego strzelca Webera

1882 – pierwsze wystawienie Pierścienia Nibelunga Wagnera przez trupę Angelo Neumanna

1909, 11 sierpnia – inauguracja Opery Leśnej w Sopocie (opera Kreutzera Nocny obóz w Grenadzie) 

1914 luty - decyzja o budowie budynku Tattersaal (na zdjęciu poniżej)

1914 kwiecień - poożenie kamienia węgielnego

1915 wrzesień - zakończenie budowy, oddanie budynku do użytku

1915, 23 października - pierwszy koncert symfoniczny w Tattersaal 





1926 – Objazdowa Opera Warszawska zaprezentowała w sali Sopockiego Domu Zdrojowego m.in. Halkę Moniuszki

1945 – zniszczenie przez wojsko radzieckie wszystkich scen w Gdańsku

1949, 24 sierpnia – powołane z inicjatywy Iwo Galla Studio Muzyczno-Dramatyczne wystawia Halkę

1949 – 1959 – działalność, pod kierunkiem Zygmunta Latoszewskiego, Studia Operowego 


1950, 28 czerwca – pierwsza premiera studia Operowego, uważana za początek historii Opery Bałtyckiej - Eugeniusz Oniegin Czajkowskiego;

1952, 15 marca – pierwsza premiera baletowa (Pory roku Głazunowa)

1953, 1 maja – studio operowe i Orkiestra Filharmoniczna łączą się w Państwową Operę i Filharmonię Bałtycką

1954/1955 – przebudowa sceny i zaplecza; adres instytucji: Teatr Wielki w Gdańsku ul. Rokossowskiego

1958 – występy Opery Bałtyckiej na festiwalu Warszawska Jesień (Peter Grimes, Krakatuk, Dafnis i Chloe) 



1960 - występy Opery Bałtyckiej na festiwalu Warszawska Jesień (Harnasie, Cudowny mandaryn  - zdjęcie)

1973 – 1982 – przebudowa budynku; powstaje foyer; adres instytucji: Gdańsk-Wrzeszcz, al. Zwycięstwa

1994 – rozdzielenie Opery Filharmonii, które stają się samodzielnymi instytucjami

2000, 20 lutego – pierwsza w Gdańsku powojenna premiera opery Wagnera (Tannhäuser) 


2003, październik – grudzień – modernizacja widowni 


2004 – I Świętojańskie Noce Muzyki Operowej – festiwal koncertowych i semi-scenicznych wykonań oper w kościele św. Jana

2005 – pierwsza w Gdańsku powojenna premiera opery Richarda Straussa Kawaler srebrnej róży


dyrektorzy naczelni 
Bohdan Podhorski-Piotrowski (1950 - 1951)
Tadeusz Rybowski (1952 – 1970)
Jerzy Procner (1970 – 1971)
Zbigniew Makuszewski (1971 – 1973)
Maciej Krzyżanowski (1973 – 1977)
Włodzimierz Nawotka (1978 – 1991)
Andrzej Sławomir Kiełbowicz (1991 – 1993)
Barbara Żurowska-Sutt (1993 – 1995)
Włodzimierz Nawotka (1995 - 2007) 
Marek Weiss (od 2008)

dyrektorzy artystyczni
Zygmunt Latoszewski (1950 – 1952)
Kazimierz Wiłkomirski (1952 – 1955)
Zygmunt Latoszewski (1955 – 1961)
Jerzy Katlewicz (1961 – 1968)
Jerzy Procner (1968 – 1972)
Zbigniew Chwedczuk (1972 – 1981)
Wojciech Rajski (1981 – 1982)
Bogusław Madey (1982 – 1983)
Janusz Przybylski (1984 – 1990)
Andrzej Sławomir Kiełbowicz (1991 – 1993)
Barbara Żurowska-Sutt (1993 – 1995)
Andrzej Knap (1995 – 1999)
Krzysztof Słowiński (2000 – 2002) 
Jose Maria Florencio (od 2008)

kierownictwo Baletu
Janina Jarzynówna-Sobczak (1949 - 1976)
Gustaw Klauzner ((1976 – 1988)
Walery Niekrasow (1988 – 1992)
Bożena Kociołkowska (1992 – 1993)
Bronisław Prądzyński (1993 – 1996)
Marek Andrzej Stasiewicz (1996 – 1999)
Sławomir Gidel (od 1999 - 2007)
Anna Krzyśków (luty 2008)
Roman Komassa (od maca 2008)

kierownictwo Chóru
Roman Kuklewicz (1950 – 1953)
Leon Snarski (1954 – 1958)
Zbigniew Bruna (1958 – 1959)
Tadeusz Jakubowski (1959 – 1963)
Jerzy Michalak (1964 – 1966)
Wiesław Czerski (1967 – 1971)
Andrzej Bachleda (1972 – 1975)
Wiesław Czerski (1975 – 1976)
Kazimierz Skrzyński (1976)
Henryk Czyżewski (1977 – 1980)
Józefa Siudaczyńska (1980 – 1983)
Janusz Łapot (1983 – 1997)
Elżbieta Wiesztordt (1997 - 2007) 
Jan Kurek (2007)
Dariusz Tabisz (od 2008)

Osobom zainteresowanym historią gdańskiej opery polecamy następujące pozycje:

• wydawnictwa jubileuszowe Opery Bałtyckiej


Państwowa Opera i Filharmonia Bałtycka w Gdańsku. W 25-lecie istnienia, redakcja: B. M. Jankowski, Gdańsk, 1971; w albumie m.in.: opis dziejów Opery i Filharmonii w tekstach Wandy Obniskiej, Józefa Kańskiego. Lecha Mokrzeckiego, Michała Misiornego; wykaz premier z lat 1950 – 1970 ze zdjęciami i informacjami o realizatorach i wykonawcach, lista pracowników z roku 1970, rejestry gościnnie występujących artystów, wyjazdów krajowych i zagranicznnych;

Państwowa Opera i Filharmonia Bałtycka 1945 – 1985, redakcja: A. Czekanowicz, Gdańsk 1985 – a w nim: kalendarium z wykazem premiera opracowane przez Andrzeja Januszajtisa, historia Filharmonii nakreślona przez Wandę Obniską, dzieje baletu przedstawione przez Janinę Jarzynównę-Sobczak, wywiad Barbary Kanold z ówczesnym kierownikiem baletu Gustawem Klauznerem, fragmenty nigdzie indziej niepublikowanego dziennika Zygmunta Latoszewskiego, zdjęcia ze wszystkich spektakli;

Państwowa Opera Bałtycka 1950-2000, redakcja: van Snake, Gdańsk 2000 – wykaz premier od roku 1950 ze szczególnym uwzględnieniem okresu od 1984 do 1999, wykaz dyrektorów i realizatorów tworzących od 1984 do 1999, liczne zdjęcia, rysunki, wyimki z recenzji, katalog wystawy 50 lat Opery Bałtyckiej;



• 200 lat teatru przy Targu Węglowym, redakcja: J. Ciechowicz

• Rozmowy o tańcu – wywiad-rzeka z Janiną Jarzynówną-Sobczak, przeprowadzony u schyłku życia artystki przez Barbarę Kanold